Długoterminowe przechowywanie wydaje się najprostszym elementem biostazy. Gdy ciało pacjenta osiąga temperaturę kriogeniczną, ustaje bezpośrednia presja procesów biologicznych.
Pozostaje zadanie węższe, ale rozciągnięte na znacznie dłuższy czas: zapobiegać wzrostowi temperatury, zachować identyfikację pacjenta i dokumentację, zapewnić finansowanie oraz ciągłość działania odpowiedzialnej instytucji przez nieznany okres.
Wiarygodny system przechowywania wymaga więc czegoś więcej niż zimnego zbiornika. Wymaga odpowiedniego obiektu, procedur operacyjnych, kapitału, sprawnego ładu organizacyjnego oraz mechanizmów zapewniających ciągłość mimo zmian kadrowych i organizacyjnych.
.png)
Obiekt należy do European Biostasis Foundation
Tomorrow.bio nie jest właścicielem miejsca, w którym przechowywani są jego pacjenci.
European Biostasis Foundation, w skrócie EBF, to szwajcarska fundacja niedziałająca dla zysku z siedzibą w Rafz, w kantonie Zurych.
EBF jest właścicielem obiektu i nim zarządza. Do fundacji należą również sam budynek i grunt pod nim, dzięki czemu nie zależy ona od komercyjnego wynajmującego.
Budynek ukończono w marcu 2022 roku. Mieści garaż dla karetki, część medyczną, laboratorium, infrastrukturę do obrazowania, biura oraz dużą halę przechowywania.
Pacjenci są przechowywani w podziemnej części obiektu wykonanej ze zbrojonego betonu, zgodnie z opublikowaną strukturą organizacyjną Tomorrow.bio.
EBF nie jest zwykłym wykonawcą usług magazynowych. Jej cele statutowe obejmują badania nad biostazą, rozwój i zastosowanie tych badań, działalność edukacyjną, przechowywanie tkanek i narządów, inżynierię molekularną oraz technologie naprawy komórek.
Trzy organizacje, trzy różne rodzaje ryzyka
System rozdziela dynamiczną, komercyjną działalność związaną z kriokonserwacją od długofalowej opieki nad pacjentem i jego przechowywania.
Tomorrow Biostasis GmbH
Tomorrow.bio zajmuje się członkostwem, gotowością do interwencji, stabilizacją, perfuzją krioprotekcyjną oraz transportem do Szwajcarii.
To niemiecka spółka operacyjna. Realizacja tych zadań wymaga personelu, pojazdów, sprzętu medycznego oraz możliwości aktualizowania procedur wraz z pojawianiem się nowych danych naukowych.
Patient Care Foundation
Szwajcarska Patient Care Foundation, w skrócie PCF, sprawuje prawną pieczę nad ciałem każdego pacjenta poddanego kriokonserwacji oraz nad kapitałem przeznaczonym na jego dalszą opiekę.
PCF zleca EBF przechowywanie. Dzięki temu środki przeznaczone na opiekę nad pacjentem pozostają oddzielone od spółki operacyjnej obsługującej nowe przypadki.
European Biostasis Foundation
EBF jest właścicielem fizycznego obiektu, utrzymuje infrastrukturę kriogeniczną, zapewnia przechowywanie pacjentów i prowadzi badania.
Ten podział ma znaczenie, ponieważ dostawca usługi może zmienić właściciela, strategię lub sytuację komercyjną bez automatycznego przeniesienia własności obiektu przechowywania czy kapitału przeznaczonego na opiekę nad pacjentami.
Ogranicza to ryzyko wspólnej awarii lub jednoczesnego niepowodzenia kilku elementów systemu. Nie czyni żadnej instytucji nieśmiertelną.
Dlaczego wybrano Rafz
Lokalizacji infrastruktury projektowanej na tak długi okres nie należy wybierać wyłącznie ze względu na bieżącą wygodę. Wybór miejsca musi uwzględniać ryzyka rzadkie w skali jednego roku, lecz istotne w skali dekad.
Ocena lokalizacji przeprowadzona przez EBF uwzględniła dostęp, bezpieczeństwo, możliwości rozbudowy, geologię i długoterminową stabilność terenu.
Rafz leży niedaleko granicy z Niemcami i ma połączenia drogowe oraz kolejowe. Dojazd do lotniska w Zurychu zajmuje około 30 do 40 minut.
Ma to znaczenie zarówno przy transporcie pacjenta, jak i podczas rozbudowy obiektu. Ułatwia także dotarcie na miejsce personelowi, sprzętowi, firmom usługowym oraz dostawom ciekłego azotu, bez konieczności budowy specjalistycznej infrastruktury transportowej.
Według EBF działka leży powyżej okolicznych cieków wodnych, ma przepuszczalne podłoże żwirowe, a wody gruntowe zalegają dziesiątki metrów pod powierzchnią.
Kanton Zurych cechuje się stosunkowo niskim ryzykiem sejsmicznym. EBF zwraca też uwagę na brak w pobliżu elektrowni jądrowej oraz niski wskaźnik przestępczości w regionie.
Czynniki te ograniczają określone rodzaje ryzyka. Nie czynią jednak tej lokalizacji wolną od ryzyka, ponieważ taka lokalizacja nie istnieje.
Co dzieje się, gdy pacjent dociera do Rafz
Przyjęcie pacjenta wymaga nieprzerwanego nadzoru i nie przypomina zwykłego przyjęcia transportu.
W standardowym, zaplanowanym przypadku pacjent przyjeżdża po krioprotekcji w terenie i transporcie na suchym lodzie. Inne okoliczności mogą wymagać zmodyfikowanej ścieżki zabezpieczenia.
Dane identyfikacyjne, dokumentacja i zapis przebiegu przypadku muszą być jednoznacznie przypisane do właściwego pacjenta na każdym etapie przekazania.
W obiekcie pacjent zostaje poddany komputerowo sterowanemu schładzaniu od około minus 80°C do temperatury ciekłego azotu.
Liczne termopary rejestrują temperaturę wewnątrz ciała pacjenta, a system sterowania reguluje temperaturę otoczenia.
Protokół zakłada szybkie przejście przez zakres temperatur przejścia szklistego, następnie etap wygrzewania, a potem schładzanie pacjenta w tempie około 1°C na godzinę aż do minus 196°C.
Po zakończeniu schładzania Tomorrow.bio wykonuje standaryzowaną tomografię komputerową, gdy pacjent nadal pozostaje zanurzony w ciekłym azocie.
Skan pozwala oszacować rozmieszczenie krioprotektantów i może ujawnić lód, duże pęknięcia, gaz oraz inne widoczne makroskopowo nieprawidłowości przed ostatecznym umieszczeniem pacjenta w miejscu docelowym.
Pełny zapis temperatury i wynik skanu trafiają do dokumentacji jakościowej danego przypadku.
Praca obiektu: azot, monitoring i konserwacja
Dewar wymaga regularnego uzupełniania i stałego nadzoru.
Operatorzy muszą monitorować poziom azotu, historię jego uzupełniania, temperaturę, stan zbiornika, położenie pacjenta oraz wszelkie czynności mogące wpływać na bezpieczeństwo przechowywania ciała.
Rzetelna dokumentacja powinna obejmować także alarmy, inspekcje, konserwację, kalibrację czujników oraz odchylenia od normalnych warunków pracy.
Ciekły azot wiąże się także z zagrożeniami dla bezpieczeństwa pracy. Odparowujący gaz wypiera tlen, dlatego wentylacja, monitorowanie poziomu tlenu i kontrola dostępu to podstawowe wymogi bezpieczeństwa w każdym użytkowanym obiekcie kriogenicznym.
Obsługa dewarów stawia odrębne wymagania inżynieryjne i logistyczne. Takie zbiorniki wraz z zawartością są ciężkie i wysokie, dlatego nie można ich przemieszczać doraźnie ani przypadkowo.
Raport z działalności za 2024 rok opublikowany przez EBF opisuje nowy system dźwigowy, rozbudowę automatycznego uzupełniania azotu, dodatkowe dewary oraz wewnętrzne modernizacje obiektu.
Modernizacje te pokazują, że system przechowywania rozwija się stopniowo: zwiększa się pojemność, usprawnia obsługę i uzupełnianie zapasów, zamiast polegać na jednym docelowym projekcie.
EBF zainstalowała też zewnętrzny zbiornik na ciekły azot o pojemności 10 000 litrów. Zapewnia on zapas na miejscu, wykorzystywany do przechowywania pacjentów i rutynowego uzupełniania dewarów.
System automatycznego napełniania monitoruje poziom azotu i uzupełnia go bez oczekiwania na kolejny obchód pracownika.
Zmniejsza to codzienne obciążenie pracowników oraz ryzyko, że zwykłe zaburzenie harmonogramu doprowadzi do problemu operacyjnego.
Automatyzacja wprowadza jednak elementy, które również mogą zawieść: czujniki, zawory, sterowniki, pompy, zasilanie i oprogramowanie.
Dlatego dobrze zaprojektowany system powinien obejmować także inspekcje, alarmy i możliwość ręcznej obsługi. Automatyzacja powinna skracać czas reakcji, a nie być jedynym sposobem uzupełniania zbiornika.
EBF publicznie informuje o rozbudowie systemu automatycznego uzupełniania. Szczegółowe specyfikacje redundancji i systemów alarmowych nie są w pełni opisane na jej publicznych stronach.
To rozróżnienie jest istotne. Udokumentowana modernizacja świadczy o zdolności operacyjnej, ale nie potwierdza istnienia każdego zabezpieczenia, którego nie opisano publicznie.
Niezależność od zasilania ma precyzyjne znaczenie
Powszechnie mówi się, że przechowywanie w ciekłym azocie nie wymaga prądu. Z termodynamicznego punktu widzenia jest to zasadniczo prawda.
Nie oznacza to jednak, że obiekt nie ma żadnych systemów elektrycznych ani że działalność może trwać w nieskończoność bez personelu i dostaw.
Długotrwałe zakłócenie w regionie mogłoby wpłynąć na alarmy, łączność, dostawy, dostęp do obiektu czy sprzęt używany do przetaczania azotu.
Precyzyjniej można powiedzieć, że utrata zasilania sieciowego nie powoduje natychmiastowego ustania chłodzenia w zbiornikach przechowawczych, jak miałoby to miejsce w zwykłej zamrażarce elektrycznej.
Zapas azotu oraz czas, przez który dewar utrzymuje właściwą temperaturę, dają czas na reakcję. Instytucja musi wykorzystać ten czas na przywrócenie normalnej pracy.
EBF to także obiekt badawczy
Przechowywanie i badania odbywają się w tym samym miejscu, ponieważ ochrona pacjentów i doskonalenie metod zabezpieczania to zadania ze sobą powiązane.
W 2024 roku EBF poinformowała o wykonaniu tomografii komputerowej całego ciała w temperaturze kriogenicznej oraz o rozbudowie własnego zaplecza analitycznego.
Raport z działalności za 2023 rok dokumentował wsparcie badań nad barierą krew-mózg, przechowywaniem w temperaturach pośrednich oraz ogrzewaniem metodą ultradźwięków objętościowych.
Część medyczna i laboratorium umożliwiają rozwój i walidację sprzętu oraz pracę nad jakością przypadków w bezpośrednim sąsiedztwie infrastruktury przechowywania.
Nie oznacza to, że prowadzenie eksperymentów na pacjentach jest dopuszczalne. Każde pobranie próbki czy interwencja wymaga odpowiedniej umowy, zgody i procedury zatwierdzającej.
Korzyść ze współistnienia tych funkcji polega na sprzężeniu zwrotnym: ograniczenia obserwowane w poszczególnych przypadkach mogą inspirować badania, a zwalidowane wyniki badań mogą później usprawniać procedury.
Dlaczego tomografia komputerowa jest wykonywana w obiekcie przechowywania
Skan wykonany po ostatecznym schłodzeniu odpowiada na inne pytanie niż telemetria perfuzji zebrana w karetce.
Ciśnienie, przepływ i współczynnik załamania światła opisują przebieg perfuzji. Tomografia pokazuje ostateczny rozkład substancji wewnątrz ciała pacjenta.
Tomorrow.bio standaryzuje swoje skany, obrazując każdego pacjenta zanurzonego w ciekłym azocie w temperaturze około minus 196°C.
Utrzymanie stałej temperatury usuwa istotny czynnik zakłócający porównywanie gęstości między poszczególnymi przypadkami.
Tomografia komputerowa nadal nie pozwala odróżnić błon komórkowych ani synaps. To pomiar makroskopowy całego ciała, uzupełniający próbki mikroskopii elektronowej pobierane za zgodą.
Dlatego infrastruktura do obrazowania nie pełni wyłącznie funkcji pomocniczej ani wizerunkowej. Stanowi element pętli sprzężenia zwrotnego między procedurą a uzyskiwanymi danymi.
Architektura finansowa
Stabilność fizyczna nie wystarczy, jeśli zabraknie środków na azot, personel, ubezpieczenie, konserwację i przyszłą wymianę sprzętu.
Model Tomorrow.bio przekazuje kapitał na opiekę nad pacjentem do PCF, zamiast oczekiwać, że rodzina będzie opłacać cykliczne faktury za przechowywanie.
PCF inwestuje i zarządza tym kapitałem, a następnie zleca EBF dalsze przechowywanie i płaci za nie.
Rozdziela to przychody spółki operacyjnej od aktywów przeznaczonych na opiekę nad osobami już znajdującymi się w kriostazie.
Szwajcarskie prawo o sprawozdawczości nakłada na PCF i EBF obowiązek sporządzania rocznych sprawozdań finansowych. Obie fundacje publikują te sprawozdania co roku.
Umożliwia to członkom oraz niezależnym analitykom śledzenie w czasie aktywów, zobowiązań, przychodów, kosztów i deklarowanej sytuacji finansowej.
Model zależy od zwrotów z inwestycji, kosztów i dyscypliny instytucjonalnej utrzymywanej przez długi okres. Te założenia wymagają ostrożnego zarządzania i okresowego przeglądu.
Żadna współczesna instytucja nie może empirycznie wykazać, że jej model finansowania przetrwa stulecia. Może jednak ujawnić swoje założenia i ograniczać oczywiste możliwości sprzeniewierzenia środków.
Co wnosi szwajcarskie prawo fundacyjne
EBF została ustanowiona na podstawie artykułu 80 i kolejnych szwajcarskiego kodeksu cywilnego.
Jej opublikowany statut wiąże majątek fundacji z celem non profit i wymaga starannego, zdywersyfikowanego zarządzania aktywami.
Statut wymaga niezależnych audytorów. Zarząd przedkłada roczne sprawozdania finansowe, raport z audytu i raport z działalności szwajcarskiemu organowi nadzoru.
W razie rozwiązania EBF pozostały majątek musi zostać przekazany jednej lub kilku szwajcarskim organizacjom zwolnionym z podatku, realizującym taki sam lub bardzo zbliżony cel.
Majątek nie może wrócić do fundatorów.
Regulamin organizacyjny EBF określa progi głosowania, zasady dotyczące konfliktu interesów, uprawnienia finansowe, wymogi dotyczące posiedzeń oraz obowiązki sprawozdawcze.
Zasady te utrudniają odejście od misji fundacji oraz prywatne wyprowadzanie środków. Nie eliminują jednak wszystkich ryzyk związanych z zarządzaniem ani nie gwarantują, że przyszli decydenci będą podejmować właściwe decyzje.
Co się stanie, jeśli Tomorrow.bio przestanie istnieć
Upadek spółki operacyjnej byłby poważnym problemem dla przyszłej gotowości do interwencji oraz obsługi nowych przypadków. Nie sprawiłoby to jednak, że budynek EBF, dewary czy sama fundacja przestałyby istnieć.
Obecni pacjenci są objęci odrębną strukturą PCF i EBF. Ich kapitał oraz umowy przechowywania nie stanowią zwykłych aktywów Tomorrow Biostasis GmbH.
Praktyczna odporność systemu wynika właśnie z tego rozdzielenia, a nie z założenia, że obecna spółka będzie działać w niezmienionej formie zawsze.
Powodzenie w takiej sytuacji nadal wymagałoby od PCF i EBF utrzymania personelu, dostawców, dokumentacji i kompetentnego zarządzania.
Zobacz, co się dzieje, gdy Tomorrow.bio zaprzestaje działalności po pełną analizę instytucjonalną.
Co można dziś zweryfikować
Twierdzeń odnoszących się do perspektywy stuleci nie można dziś zweryfikować. Obecną konstrukcję i działanie instytucji już tak.
EBF publikuje swój statut, regulamin organizacyjny, strukturę zarządu, raporty z działalności oraz raporty z audytu finansowego. PCF również publikuje swoje roczne sprawozdania finansowe.
Strona poświęcona obiektowi zawiera informacje o lokalizacji, budowie, własności i wnętrzu budynku. Roczne raporty odnotowują działalność związaną z przechowywaniem, rozbudowę infrastruktury oraz wspierane badania.
Tomorrow.bio publikuje swoją strukturę organizacyjną, opisy procedur oraz wybrane informacje dotyczące jakości poszczególnych przypadków.
Informacje te nie stanowią gwarancji nieograniczonej trwałości instytucji. Pozwalają jednak czytelnikowi odróżnić działającą instytucję z możliwą do skontrolowania infrastrukturą od obietnicy pozbawionej zaplecza.
Rzetelne twierdzenie o długim horyzoncie czasowym
W temperaturze minus 196°C istotne zmiany biologiczne zachodzą wyjątkowo wolno. Dzięki temu długotrwałe przechowywanie jest fizycznie możliwe.
Trudniejsze pytanie dotyczy trwałości instytucji: czy przez cały ten czas ludzie, finansowanie, łańcuchy dostaw i zarządzanie będą w stanie utrzymać ten stan fizyczny.
EBF podchodzi do tego problemu poprzez pasywne przechowywanie kriogeniczne, własną infrastrukturę, odrębne finansowanie pacjentów, szwajcarski nadzór fundacyjny, publiczną sprawozdawczość oraz stały rozwój techniczny.
To poważnie zaprojektowany system przeznaczony do zadania rozciągniętego na tak długi czas. Nie jest to jednak naukowa gwarancja wskrzeszenia ani trwałości instytucji.
W skrócie: Długoterminowe przechowywanie łączy pasywne chłodzenie ciekłym azotem z monitoringiem, dokumentacją, finansowaniem, ładem organizacyjnym i wyszkolonym personelem. Samo chłodzenie jest pasywne, ale instytucja odpowiedzialna za jego utrzymanie wymaga nieustannego zarządzania.
Narzędzie praktyczne w szczegółach
Interaktywne narzędzie pomaga zbadać pytanie poruszone w tym artykule.
Ładowanie narzędzia interaktywnego...
Dalsza lektura