Kriorewitalizacja ma własny słownik, a znaczna część nieporozumień wokół tej dziedziny to w istocie nieporozumienia co do słów. Poniżej znajduje się skrócona wersja, zawierająca pojęcia potrzebne do swobodnego czytania pozostałej części Kodeksu. Jeśli dane pojęcie ma osobny artykuł, pod linkiem znajduje się jego pełne wyjaśnienie.
Biostaza
Stan, w którym aktywność biologiczna zostaje zahamowana, a struktura organizmu jest zachowana. W tym kontekście oznacza utrzymywanie ciała i mózgu po stwierdzeniu zgonu w możliwie stabilnym stanie, aby ograniczyć degradację tkanek. Zobacz pełne wyjaśnienie biostazy.
Kriorewitalizacja
Procedura polegająca na zabezpieczeniu ciała człowieka w temperaturze kriogenicznej bezpośrednio po stwierdzeniu zgonu, aby spowolnić rozkład do czasu, gdy przyszła medycyna mogłaby usunąć przyczynę zgonu i przywrócić funkcje życiowe. Zobacz, czym różni się od kriogeniki i kriobiologii.
Kriogenika
Dział fizyki i inżynierii zajmujący się wytwarzaniem i kontrolowaniem bardzo niskich temperatur, zwykle poniżej -150°C, oraz zachowaniem materiałów w takich warunkach. Jest to dziedzina techniki i fizyki, a nie biologii.
Kriobiologia
Nauka o tym, jak organizmy żywe reagują na bardzo niskie temperatury, oraz o tym, jak chronić komórki i tkanki przed uszkodzeniami wywołanymi chłodzeniem i zamrażaniem.
Krioprezerwacja
Proces zabezpieczania materiału biologicznego w temperaturze kriogenicznej, który silnie ogranicza aktywność biologiczną i chemiczną.
Krioprotektant (CPA)
Związek chemiczny, który zapobiega tworzeniu się kryształków lodu wewnątrz i na zewnątrz komórek podczas chłodzenia. Krioprotektanty umożliwiają witryfikację. Zobacz, jak działają krioprotektanty.
Witryfikacja
Przekształcenie materiału biologicznego w stan przypominający szkło, bez tworzenia kryształków lodu. Pozwala uniknąć uszkodzeń strukturalnych powodowanych przez zamarzanie i jest stosowana we współczesnej kriorewitalizacji. Zobacz, czym witryfikacja różni się od zamrażania.
Perfuzja
Wprowadzanie płynów, na przykład krioprotektantów, do układu naczyniowego w miejsce krwi, aby chronić tkanki podczas krioprezerwacji.
Stabilizacja
Pierwszy etap krioprezerwacji prowadzony bezpośrednio przy pacjencie. Obejmuje szybkie chłodzenie, podanie leków i mechaniczne wspomaganie krążenia, aby spowolnić rozkład tkanek przed rozpoczęciem perfuzji krioprotektantem.
SST (Standby, Stabilization and Transport)
Etap organizacyjny rozpoczynający się, gdy zgon jest przewidywany lub nieuchronny. Zespół pozostaje w gotowości przy pacjencie, po stwierdzeniu zgonu rozpoczyna stabilizację medyczną, a następnie transportuje pacjenta do miejsca perfuzji krioprotektantem i przechowywania. Zobacz, dlaczego standby, stabilizacja i transport są tak istotne.
Śmierć prawna
Moment, w którym lekarz stwierdza zgon zgodnie z obowiązującymi standardami medycznymi i przepisami. Od tego momentu procedury kriorewitalizacji mogą być legalnie rozpoczęte. Zobacz koncepcję śmierci w biostazie.
Śmierć kliniczna
Tymczasowe ustanie czynności serca i oddychania, często odwracalne, jeśli interwencja, na przykład resuscytacja, nastąpi szybko.
Śmierć biologiczna
Etap, w którym struktury komórkowe ulegają rozpadowi, a uszkodzenia tkanek stają się nieodwracalne wskutek niedoboru tlenu i energii.
Śmierć informacyjna
Moment, w którym struktury fizyczne kodujące pamięć i tożsamość w mózgu zostają zniszczone bez możliwości jakiegokolwiek przyszłego odtworzenia. Z perspektywy kriorewitalizacji kluczowa jest właśnie ta granica, a nie moment stwierdzenia zgonu.
Okno kriorewitalizacji
Okres między stwierdzeniem zgonu a śmiercią informacyjną, w którym krioprezerwacja może jeszcze zachować ciało i mózg w stanie o wysokiej integralności strukturalnej.
Temperatura zeszklenia
Temperatura około -130°C, poniżej której ruch molekularny w zwitryfikowanej tkance praktycznie ustaje, co zwiększa jej stabilność. Zobacz, dlaczego temperatura przechowywania to -196°C.
Ciekły azot
Azot w stanie ciekłym. W stanie gazowym stanowi około 78% atmosfery. Jest bezbarwny, bezzapachowy, niepalny i wrze przy -196°C, czyli w temperaturze stosowanej do długotrwałego przechowywania.
Dewar
Pojemnik ze stali nierdzewnej z izolacją próżniową, w którym po krioprezerwacji przechowuje się ciała pacjentów w ciekłym azocie. Minimalizuje przenikanie ciepła i nie wymaga zasilania elektrycznego.
Niedokrwienie
Niedobór tlenu i substancji odżywczych w tkankach, który pojawia się po ustaniu przepływu krwi. Prowadzi do gromadzenia się produktów przemiany materii i postępującego uszkodzenia komórek. Ograniczenie niedokrwienia po śmierci ma zasadnicze znaczenie dla jakości zabezpieczenia. Zobacz, jak niedokrwienie wpływa na krioprezerwację.
Neurokrioprezerwacja
Forma krioprezerwacji obejmująca wyłącznie mózg lub głowę i skoncentrowana na ochronie struktur związanych z pamięcią oraz tożsamością. Zobacz porównanie kosztów zabezpieczenia całego ciała i tylko mózgu.
Zabezpieczenie całego ciała
Forma krioprezerwacji obejmująca całe ciało, wraz ze wszystkimi narządami i tkankami.
Toksyczność krioprotektantu
Uszkodzenia komórkowe, które mogą powstać, gdy stężenie krioprotektantu lub czas jego działania nie są dokładnie kontrolowane. Jest to jeden z rzeczywistych kompromisów związanych z perfuzją.
Przywrócenie do życia
Teoretyczna procedura przyszłości, która mogłaby przywrócić funkcje życiowe i świadomość pacjenta po krioprezerwacji, gdyby udało się usunąć pierwotną przyczynę zgonu. Obecnie taka procedura nie jest możliwa. Zobacz, dlaczego przywrócenie do życia nie jest jeszcze możliwe.
Ponowne ogrzewanie
Kontrolowane podnoszenie temperatury, potrzebne do ogrzania zwitryfikowanej tkanki bez jej pękania i bez powstawania lodu. To jeden z trudniejszych, wciąż nierozwiązanych etapów na drodze do przywrócenia do życia. Powstawanie lodu podczas ponownego ogrzewania nazywa się dewitryfikacją. Aby go uniknąć, ogrzewanie musi być zarazem szybkie i równomierne.
W skrócie: ten słownik wyjaśnia podstawowe pojęcia stosowane w biostazie, w tym witryfikację, krioprotektanty, niedokrwienie, etap standby, stwierdzenie zgonu i śmierć informacyjną.
Narzędzie praktyczne w szczegółach
Interaktywne narzędzie pomaga zbadać pytanie poruszone w tym artykule.
Wczytywanie narzędzia interaktywnego...
Więcej informacji